Mundus Novus
  • Erläuterungen
  • Übersetzung
  • Vokabeln
  • Kaufen
  • Das Original
  • Downloads

Vokabeln und Erläuterungen

Albericus vesputius Laurentio
Petri de medicis salutem plurimam dicitAlbericus vesputius: Amerigo Vespucci; Laurentius: Lorenzo; Petri de medicis: di Pier Francesco de' Medici;
 

Neuer Absatz Superioribus diebus satis ample tibi scripsi de reditu meo ab novis illis regionibus, quas et classe et impensis et mandato istius serenissimi portugaliae Regis perquisivimus et invenimus, impensa Pl. n. : Aufwand, Kosten; serenismus: (Titel regierender Herrscher, etwa:) Huldreichster; perquirere = quaerere; quasque novum mundum appellare licet, quando apud maiores nostros nulla de ipsis fuerit habita cognitio et audientibus omnibus sit novissima res.quando: da, weil; fuerit habita = sit habita, (häufig im Text vorkommende Abweichung vom klassischen Latein); Etenim haec opinionem nostrorum antiquorum excedit, cum illorum maior pars dicat ultra lineam aequinoctialem et versus meridiem non esse continentem, sed mare tantum, quod atIanticum vocavere.etenim: nämlich, denn, in der Tat; opinio: Vermutung, Meinung; ultra: jenseits, über..hinaus; linea aeqinoctalis: Äquator; versus m. Akk.: in Richtung auf, nach; meridies: Mittag, Süden, tantum (Adv.) : nur; vocavere = vocaverunt (öfters vorkommend); Et, si qui eorum continentem ibi esse affirmaverunt, eam esse terram habitabilem multis rationibus negaverunt. continens: Festland, Kontinent; affirmare: bekräftigen; versichern; habilitabilis: bewohnbar; ratio: hier Argument; Sed hanc eorum opinionem esse falsam et veritati omnino contrariam, haec mea ultima navigatio declaravit, cum in partibus illis meridianis continentem invenerim frequentioribus populis et animalibus habitatam quam nostram europam seu asiam vel africam, et insuper aërem magis temperatum et amoenum, quam in quavis alia regione a nobis cognita, prout inferius intelleges,veritas: Wahrheit, Wirklichkeit; contrarius + Dat.: entgegengesetzt; ultima: der letzte, der äußerste; navigation: Seereise, Seefahrt; declarare: erklären, deutlich machen; partes: hier: Gegend; meridianus: südlich; animal: Lebewesen, Tier; seu: oder; insuper: überdies; aër, aëris, m.: Luft, Klima amoenus,-a, -um: leiblich angenehm; quivis, quaevis, quodvis: jeder(jede(jedes beliebige; prout (Konj.): so wie; inferius: weiter unten; ubi succincte tantum rerum capita scribemus et res digniores annotatione et memoria, quae a me vel visae vel auditae in hoc novo mundo fuere, ut infra patebit. succincte: kurz, knapp; rerum capita: Hauptpunkte; annotatio: Erwähnung; fuere = sunt; infra: unten; patere: (hier) sich zeigen;
 
Neuer Absatz Prospero cursu quartadecima mensis maii millesimo quingentesimo prima recessimus ab olysippo - mandante praefato Rege - cum tribus navibus ad inquirendas novas regiones versus austrum;prosper(us),-a, -um: günstig; recedere: aufbrechen, in See stechen; Olysippo: Lissabon; praefatus: oben genannt, inquirere: erforschen, erkunden;auster, tri. m: Süden; et mensibus continenter navigavimus ad meridiem. mensibus = menses; continenter: unablässig, ununterbrochen; Cuius navigationis ordo taIis est: ordo, inis, m: (hier) Ablauf; Navigatio nostra fuit per insulas fortunatas (sic olim dictas, nunc autem appellantur insulae magnae canariae), quae sunt in tertia climate et in confinibus habitati occidentis. per: (hier) entlang; insulae fortunatae: Insel der Seligen; insulae magnae canariae: Kanarischen Inseln; clima, atis, n: (hier) Klimazone; in confinibus = in fine; occidens, entis, m: Westen, Abendland; Inde per oceanum totum litus africum et partem aethiopici percurrimus usque ad promunturium aethiopum, sic a ptolomaeo dictum. per oceanum: (hier) seewärts; africus: (hier) maghrebinisch, maurisch; aethiopicus: (hier) schwarzafrikanisch; zu ergänzen: aethiopici ; percurrere + Akk.: (hier); entlangsegeln; promunturium: Vorgebierge, Kap; aethiops, onis, m: (Schwarz)afrikaner; Quod nunc a nostris appellatur caput viride et ab aethiopicis beseghice (et regio illa Mandingha), caput viride: Kap Verde; beseghice (indekl.): Bezeguiche; regio, onis, f: (hier) Hinterland; gradibus quattuordecim intra torridam zonam a linea aequinoctiali versus septemtrionem , quae a nigris gentibus et populis habitatur. gradus, us, m: (hier) Grad; torridus, a, um: verbrannt, heiß; linea aequinoctiali: Äquator; septentrio, onis, m: Siebengestirn, Großer Bär, Norden; Ibi resumptis viribus et necessariis nostrae navigationi extulimus anchoras et expandimus vela ventis. resumere: erneuern, wiedererlangen; velum: Segel; Et nostrum iter per vastissimum oceanum dirigentes versus antarcticum parumper per occidentem infleximus per ventum, qui vulturnus dicitur. vastus, a, um: wüst, öde, unermesslich weit; dirigere: hinwenden, lenken; antarcticus: südlich; zu ergänzen: anarticum ; parumper: kurze Zeit, ein wenig; per occidentem: nach Westen; inflectere: abweichen, abbiegen; Vulturnus, i, m: Südostwind, Schiroko; Et a die, qua recessimus a dicto promontorio, duum mensium et trium dierum spatio navigavimus, antequam ulla terra nobis appareret.recedere: (hier) wegsegeln; duum = duorum; In ea autem maris vastitate quid passi fuerimus, quae naufragii pericula et quae corporis incommoda sustinuerimus quibusque anxietatibus animi laboraverimus, existimationi eorum relinquo, qui multarum rerum experientia optime norunt, quid sit incerta quaerere et, quae an sint, ignorantes investigare. vastitas, atis, f: unermesslicher Umfang, gewaltige Größe; fuimus -> simus; naufragium: Schiffbruch; incommodus, i, n: Nachteil, Beschwerlichkeit; anxietas, atis, f: Angst, Furcht; laborare algo: leiden an etw.; existimatio, onis f: Meinung, Urteil; relinquere: überlassen; experientia, ae f: Erfahrung; norun = noverunt; Et ut uno verbo universa perstringam: universus, a, um: sämtlich, ganz; perstringere:kurz erzählen, zusammenfassen; Scies, quod ex diebus sexaginta septem, quibus navigavimus, continuos quadraginta quattuor habuimus cum pluvia, tonitruis et coruscationibus - ita obscuros, ut neque solem in die neque serenum caelum in nocte unquam viderimus. continuus, a, um: nacheinander; pluvia, ae f: Regen; tonotruun, im: Donner, Gewitterwolke; corruscatio, onis f; Blitz; serenus, a , um: heiter, wolkenlos; Quo factum est, ut tantus in nobis incesserit timor, quod paene iam omnem vitae spem abieceramus. Quo factum est, ut...: So kam es, dass…; quo: dadurch, deswegen, so; inceder: (hier) aufkommen; quod = (hier) ut consecutivum; abicere: aufgeben; In his autem tot tantisque procellis maris et caeli placuit altissimo nobis coram monstrare continentem et novas regiones ignotumque mundum. procella, ae f: Unwetter, Sturm; altissimus, i, m: Gott; coram + Abl: in Gegenwart von, vor (hier) voraus; Quibus visis tanto perfusi fuimus gaudio, quantum quisquam cogitare potest solere his accidere, qui ex variis calamitatibus et adversa fortuna salutem consecuti sunt.fuimus -> sumus; perfundere: durchströmen, erfüllen; cōnsequī, cōnsequor, cōnsecūtus sum: erlangen, erreichen; Die autem septima augusti millesimo quingentesimo primo in ipsarum regionum litoribus submisimus anchoras, gratias agentes deo nostro solemni supplicatione atque unius missae cantu cum celebritate. sollemnis, e: feierlich; supplicatio, onis f: (hier) Dankgebet; missa, ae f: Messe; cantus, us, m: Gesang, Klang; unius missae cantu: das Singen einer Messe, Messgesang; celebritas, atis f: große Beteiligung; Ibi eam terram cognovimus non insulam, sed continentem esse, quia et longissimis producitur litoribus non ambientibus eam et infinitis habitatoribus repleta est. producere: (hier) begleiten, versehen; ambire: umgeben, umschließen; infinitus, a, um: unendlich (viele), unzählige; habitator, oris m: Bewohner; replere algo: reichlich mit etw. versehen; Nam in ea innumeras gentes et populos et omnium silvestrium animalium genera, quae in nostris regionibus reperiuntur, invenimus et multa alia a nobis nunquam visa, de quibus singulis longum esset referre. innumerus: unzählige, zahllose; silvestris, e: (hier) wild; longum est + Inf.: es führt zu weit + Inf.; Multa nobis dei clementia circumfulsit, quando illis regionibus applicuimus. circumfilcire: (ringsum) schützen, umstrahlen; applicare + Dat.: (hier) anlegen an, landen in; Nam ligna defecerant et aqua paucisque diebus in mari vitam perferre poteramus. lignum, i, n: Holz; deficere: ausgehen, zu Ende gehen; paucis diebus: nur noch wenige Tage; vitam perferre: überleben; Ipsi honor et gratia et gratiarum actio. gratiarum actio: Dank(sagung);
 
Neuer Absatz Consilium cepimus navigandi secundum huius continentis litus versus orientem, nunquam illius aspectum relicturi. consilium capere: einen Beschluß fassen; secunndum + Akk. : entlang, nach, gemäß; orien, entis m: Osten; Moxque illud tam diu percurrimus, quod pervenimus ad unum angulum, ubi litus versuram faciebat ad meridiem. percurrere + Akk.: entlang fahren an; angulus, i m: Ecke, Winkel, Kap, Bucht; versura; ae f: (hier) Wende; Et ab eo loco, ubi primum terram attigimus, usque ad hunc angulum fuerunt circa trecentae leucae. Lleuca, ae f: Legua (Längenmass, 1 Legua = ca. 6 km bzw. 3,2 Seemeilen); [In huius navigationis spatio pluries descendimus in terram et amicabiliter cum ea gente conversati fuimus, ut infra audies.]amicabiliter (Adv): freundschaftlich; gens, gentis f; (hier) Menschen, Leute ;conversari: Umgang heben, verkehren; fuimus -> sumus; Oblitus fueram tibi scribere, quod a promunturio capitis viridis usque ad principium illius continentis sunt circa septingentae leucae, quamvis existimem nos navigasse plus quam mille octingentas, partim ignorantia locorum et naucleri, partim tempestatibus et ventis impedientibus nostrum rectum iter et impellentibus ad frequentes versuras.quod: dass; principium, i n: (hier) erste Landungsstelle; quamvis: obwohl; navigasse = navigavisse; pertim (Adv.): zum Teil, teils; nauclerus, i m: (hier) Kapitän, Navigator, Lotse; iter, iterinis n: Fahrt; Quodsi ad me socii animum non adiecissent, cui nota erat cosmographia, nullus erat nauclerus seu dux noster navigationis, qui ad quingentas leucas nosceret, ubi essemus. quodsi: wenn nun, wenn aber; animum ad aliquem adicere; jm. Sein Herz zu werfen jm. Vertrauen; cosmographia, ae f: Kosmographie, Astronomie; ad: (hier) bis zu; noscere erkennen; Eramus enim vagi et errantes.vagus: (hier) planlos; Et instrumenta tantummodo altitudinum corporum caelestium nobis ad amussim veritatem ostenderuntinsrumentum, i n: (hier) (nautisches) Instrument; tantummodo (Adv.): ur, lediglich; ad mussim: genau, regelrecht; (et hi fuerunt quadrans et astrolabium4 , uti omnes cognovere).fuere = feuerunt; quadrans, antis m: (hier) Quadrant, historisches astronomisches Instrument, mit dem die Höhenwinkel und Positionen von Gestirnen ermittelt wurden.; astrolabium, i n: Astrolabium, Sternhöhenmesser (scheibenförmiges astronomisches Instrument, mit dem der sich drehende Himmel nachgebildet werden kann); cognovere = cognoverunt; Hinc deinceps me omnes multo sunt honore prosecuti. hinc (Adv.): von daher, deshalb; deinceps (Adv.): der Reihe nach; honore prosequi: mit Ehre versehen, Respekt erweisen; Ostendi enim eis, quod sine cognitione marinae cartae navigandi disciplina magis callebam quam omnes naucleri totius orbis. cognitio, onis f: Kenntnis; marinus, a, um: See-; charta, ae f: (hier) Karte; callere alqd: sich auf etwas verstehen; Nam hi nullam habent notitiam nisi eorum iocorum, quae saepe navigaverunt. notitia, ae f: Kenntnis; Ubi autem dictus angulus terrae monstravit nobis versuram litoris ad meridiem, convenimus illud praeter navigare et inquirere, quid in illis regionibus esset. illud praeter: jener entlang; Navigamus autem secundum litus circa sescentas leucas et saepe descendimus in terram. descendere in terram: an Land gehen; Et colloquebamur et conversabamur cum earum regionum colonis. colloqui = loqui; colonus, i m: (hier) Bewohner; fraterne (Adv.): brüderlich, freundschaftlich; Et ab eis paterne recipiebamur | et secum quandoque morabamur quindecim vel viginti dies continuos amicabiliter et hospitabiliter, ut inferius intelleges. paterne (Adv.): freundlich; quandoque: (hier) zuweilen, dann und wann; morari: sich aufhalten, verweilen; amicabiliter (Adv.): freundschaftlich; hospitaliter (Adv.): gastfreundlich, gastlich; Novae istius continentis pars est in torrida zona ultra lineam aequinoctialem versus polum antarcticum, nam eius principium incipit in octavo gradu ultra ipsam lineam aequinoctialem. polus, i m: Pol; ergänzen: ultra ipsam lineam aequinoctialem; Secundum huius litus tam diu navigavimus, quod praetergresso Capricorni tropico5 invenimus polum antarcticum illo eorum horizonte altiorem quinquaginta gradibus. praetergredi: (hier) passieren, überschreiten; capricornus, i m: Steinbock (Gestirn); tropicus, i m: Wendekreis; capricorni tropicus: Wendekreis des Steinbocks, südlicher Wendekreis; horizon, zontis m: Horizont; Fuimusque prope ipsius antarctici circulum ad gradus decem septem semis. antarctici circulum: südloicher Polarkreis; semis: (ein) halb; Et quid ibi viderim et cognoverim de natura illarum gentium deque earum moribus et tractabilitate, de fertilitate terrae, de salubritate aëris, de dispositione caeli corporibusque caelestibus et maxime de stellis fixis octavae sphaerae nunquam a maioribus nostris visis aut pertractatis, deinceps narrabo. tractabilitas, atis f: Umgänglichkeit; salubritas, atis f: Heilung, Heilsamkeit; dispositio, onis f Anordnung; dispositio caeli: Konstellation; stell, ae f: Stern; sphaera, ae f: Kreisbahn, Schale (nach dem antiken Kosmosmodell bewegen sich die 7 Planeten auf 7 einander umschließenden Sphären um die Erde, an der achten haften die Fixsterne); pertractare: behandeln, untersuchen;
 
Neuer Absatz Primum igitur quoad gentes. quoad + Akk.: hinsichtlich, soweit (es betrifft) Tantam in illis regionibus gentis multitudinem invenimus, quantam nemo dinumerare poterat (ut legitur in apocalipsi) - gentem, dico, mitem atque tractabilem.dinumerare = numerare; apocalipsis, ia f: Aokalypse, Offenbarug (des Johannes), mitis, e: mild, sanft; tractabilis, e: mild, gütig; Omnes utriusque sexus incedunt nudi, nullam corporis partem operientes. sexus, us m: Geschlecht; incedere : (hier) umherlaufen; nudus, a, um: nackt; operire: verhüllen, bedecken; Et uti ex ventre matris prodeunt, sic usque ad mortem vadunt. uit: wie; venter, tris m: Bauch, Leib; prodire: herausgehen, herauskommen; vadere: gehen; Corpora enim habent magna, quadrata, bene disposita ac proportionata et colore declinantia ad rubedinem.quadratus, a, um: ordentlich (hier: wohlgebaut), untersetzt; dispositus, a, um: wohl geordnet; proportionata, a, um: proportioniert; declinare: (hier) neigen; rubedo, inis, f: Röte Quod eis accidere puto, quia nudi incedentes tingantur a sole. tingere: färben; Habent et comam amplam et nigram. coma, ae f: Haar; amlus, a, um: weit, ausgedehnt, (hier) lang; Sunt in incessu et ludis agiles et liberales atque venusta facie. incessus, us m:das Gehen; agils, e: schnell, flink, beweglich; liberalis, e: edel, vornehm; venustus a, um: schön anmutig; facies, cei. F: äußere Gestalt, Gesicht Quam tamen ipsimet sibi destruunt. -met (Suffix): selbst; destruere: zerstören, zugrunde richten; Perforant enim sibi genas et labra et nares et aures. perforare: durchlöchhern, durchbohren; gena, ae f: Wange; labrum, i n:Lippe; naris, is f: Nase Neque credas foramina illa esse parva aut quod unum tantum habeant. foramen, inis n: Loch; Vidi enim nonnullos habentes in sola facie septem foramina. monulli, ae, a: einige; Quorum quodlibet capax erat unius pruni. quodlibet (Adj.): jeder beliebige; capax, pacis (adj.) + Gen.: geräumig für, großgenug für; prunum, i n: Pflaume: Obturant sibi haec foramina cum petris caeruleis, marmoreis, cristallinis et ex alabastro pulcherrimis et cum ossibus candidissimis et aliis rebus artificiose elaboratis secundum eorum usum. petra, ae f: Stein; caeruleus, a, um: blau; marmoreus, a, um: marmorn, Marmor-; cristallinus, a, um: aus Kristall, kristallen; alabastrum, i n:Alabaster; os, ossis n: Knochen; candidus, a, um: weiß; artificiosus, a, um: kunstvoll; elaboratus, a, um: ausgearbeitet; senundum (Präp. + Akk.): gemäß, entsprechend; Quodsi videres rem tam insolitam et monstro similem - hominem scilicet habentem in genis solum et in labris septem petras, quarum nonnullae sunt longitudinis palmae semis - non sine admiratione esses. insolitus, a, um: ungewohnt; scilicet (Adv.): nämlich; longitudo,inis f: Länge; palma, ae f: (flache) Hand; semis: Hälfte, halb; Saepe etenim consideravi et indicavi septem tales petras esse ponderis unciarum sedecim, praeter quod in singulis auribus terno foramine perforatis tenent alias petras pendentes in anulis. etenim: nämlich, in der Tat; considerare, überlegen, erwägen; pondus, eris n: Gewicht; unica, ae f:Unze (ca 27 g); praeter quod: (hier) außerdem, darüberhinaus; singuli, ae, a: je einer, jeder einzelne; trinus, a, um: je drei; tenere: haben; anulus, i m: kleiner Ring; Et hic mos solus est virorum. k. A.; Nam mulieres non perforant sibi faciem, sed aures tantum. auris, auris, f: Ohr, Ohrläppchen; Alius mos est apud eos satis enormis et praeter omnem humanam credulitatem. enormis, e; ungeheuer, gottlos; praeter (präp. + Akk.): gegen, ntgegen, wider; credulltas, atis f: Glaube, Vorstellung; Nam mulieres eorum, cum sint libidinosae, faciunt intumescere maritorum inguina in tantam crassitudinem, ut deformia videantur et turpia; libidinosus, a, u: wolllüstig, lüstern; intumescere: anschwellen; inguen, inguinis n: Glied; crassitud, inis f: die Dicke; deformis, e: entstellt; hässlich, missgestaltet; turpis, e: hässlich; et hoc quodam earum artificio et mordicatione quorundam animalium venenosorum. ergänzen: et hoc ; artificium, i n: (hier) Kniff, Trick; modificatio, onis f: Biss; venosus, a, um: giftig; Et huius rei causa multi eorum amittunt inguina, quae illis ob defectum curae fracescunt, et restant eunuchi.defectus, us m: Mangel, Fehlen; cura, aef: (hier) arztliche Versorgung, medizinische Behandlung; fracescere = brechen; restare: (hier) werden; eunuchus,i m: Eunuch; Non habent pannos neque laneos neque lineos neque bombicinos, quia nec eis indigent; pannus, i m: Tuch; laneus, a, um: aus Wolle, lineus, a, um: aus Leinen, bombicinus; a, um: (hier) aus Baumwolle; indigere (+ Gen. Od. Abl.): nötig haben, brauchen; nec habent bona propria, sed omnia communia sunt.proprius, a, um: eigen; bona, orum: Gut, Eigentum, Güter; communis, e: gemeinsam, allgemein; Vivunt simul sine rege, sine imperio. simul (Adv.): zusammen; Et unusquisque sibi ipsi dominus est. k. A.; Tot uxores ducunt, quot volunt. ducere: (hier) heiraten; Et filius coit cum matre et frater cum sorore; coire: geschlechtlich verkehren, miteinander schlafen; et primus cum prima; primus, i m: (hier) Vetter, Cousin; prima, ae f:(hier) Cousine, Base; et obvius cum sibi obvia. obvius, a, um: begegnend, entgegenkommend; Quotiens volunt, matrimonia dirimunt; k.A.; et in his nullum servant ordinem. servare: (hier) befolgen; Praeterea nullum habent templum et nullam tenent legem, neque sunt idolatrae. templum, i n: Tempel, Gotteshaus; tenere: halten, einhalten, sich halten an; lex, legis f: Gesetzt, Gebot; idolatres, ae m: Götzendiener; Quid ultra dicam? ultra Adv.): darüberhinaus; Vivunt secundum naturam et epicurei potius dici possunt quam stoici. eüpicureus, i m: Epikurrer (Anhanger des Pphilosophen Epikur († 270 n. Chr.); stoicus, i m: Stoiker, Anhänger des Philosophen Zenon († 264 v. Chr., der sein Lehren in der Stoa, einer Säulenhalle in Athen, verbreitete); Non sunt inter eos mercatores neque commercia rerum.commercium, i n: Handel; Populi inter se bella gerunt sine arte, sine ordine. populus, i m: Volk, Volksmenge, (hier) Stamm; Seniores suis quibusdam contionibus iuvenes flectunt ad id, quod volunt, et ad bella incendunt, in quibus crudeliter se mutuo interficiunt.seniores, rum m: die Älteren; contio, onis f: Versammlung; flectere: lenken; incender: reizen, aufhetzen; mutuo (Adv.): gegenseitig; Et quos ex bello captivos ducunt, non eorum vitae, sed sui victus causa occidendos servant; victus, us, m: Nahrung, Speise; nam alii alios et victores victos comedunt; comeder: aufessen; et inter carnes humana est eis communis in cibis. caro, carnis f: Fleisch, Fleischstück; cibus, i m: Speise Huius autem rei certior sis, quia iam visum est patrem comedisse filios et uxorem; certior sis + Gen: du kannst glauben; et ego hominem novi - quem et allocutus sum - , qui plus quam ex trecentis humanis corporibus edisse vulgabatur. alloqui alqm.: hier mit jmd. Sprechen; edere ex: essen von; vulgare: überall verbreiten (Pass.), bekannt werden; Et item steti viginti septem dies in urbe quadam, ubi vidi per domos humanam carnem salsam contignationibus suspensam, uti apud nos moris est lardum suspendere et carnem suillam. stare: sich befinden; salsus, a, u,: gesalzen; contignatio, onis f: Gebälk; suspendere + Abl.: aufhängen an; lardum; i n = laridum, i n, Speck; suillus, a, um: Schweine-; Plus dico: k. A.; Ipsi admirantur, cur nos non comedimus inimicos nostros et eorum carne non utimur in cibis, quam dicunt esse saporosissimam. saporosus, a, um: wohlschmeckend; Eorum arma sunt arcus et sagittae, et quando properant ad bella, nullam sui tutandi gratia corporis partem operiunt. arcus, us, m: Bogen; tutari: schützen; adeo sunt et in hoc bestiis similes. adeo (Adv.): ja sogar, besonders; Nos, quantum potuimus, conati sumos eos dissuadere et ab his pravis moribus dimovere;dissuadere: abraten; dimovere: abbringen, trennen; qui et se eos dimissuros nobis promiserunt. dimittere: wegschicken, aufgeben; Mulieres (ut dixi) etsi nudae incedant et libidinosissimae sint, earum tamen corpora habent satis formosa et munda.satis (Adv.) genug, recht, ziemlich; formosus: a, um: wohlgestaltte; schön; mundus, a, um: sauber; Neque tam turpes sunt, quantum quivis forsan existimare posset, quia, quoniam carnose sunt, minus apparet earum turpitudo, quae scilicet pro maiore parte a bona corporaturae qualitate operta est. turpis, e: sittlich schlecht, unsittlich, schamlos; foran (Adv.): vielleicht; carnosus, a, um: fleischig, beleibt; turpitudo, onis f: (hier) Scham; corporatura, ae f: Körperbau; opertus, a, um: verborgen, verdeckt, beeckt; Mirum nobis visum est, quod inter eas nulla videbatur, quae haberet ubera caduca.uber, eris n: Brust; caducus: (hier) schlaff; Et quae parturierant, uteri forma et contractu nihil distinguebantur a virginibus et in reliquis corporum partibus similia videbantur, quae propter honestatem consulto praetereo.perturire. Gebären; uterus, i m: Bauch; contractus, us, m: Festigkeit; nihil (Adv.): in keiner Weise; distinguere: unterscheiden; honestas, atis f: Ehrenhaftigkeit, Anstand; consulto: mit Absicht, absichtlich; praeterire: übergehen; Quando se christianis iungere poterant, nimia libidine pulsae omnem pudicitiam contaminabant atque prostituebant. christianus, i m: Christ; pudicitia, ae f: Sittsamkeit, Keuschheit; contaminare: beflecken, besudeln, entehren; prostituere; prostituieren, sich anbieten; Vivunt annis centum quinquaginta et raro aegrotant. raro (Adv.): selten; aegrotare: krank werden; Et, si quam adversam valetudinem incurrunt, se ipsos cum quibusdam herbarum radicibus sanant. adverus, a, um: unglücklich, ungünstig; valetudo, inis, f: Gesundheitszustand, Krankheit; incurre: hineingeraten; haerb, ae f: Kraut, Pflanze; radix, icis f: Wurzel; sanare: heilen; Haec sunt, quae notabiliora apud illos cognovi. notabilis, e: bemerkenswert, merkwürdig; Aër ibi valde temperatus est et bonus; bonus, a, um: (hier) gesund; et, ut ex relatione illorum cognoscere potui, numquam ibi pestis aut aegrotatio aliqua, quae a corrupto prodeat aëre. relatio, onis f: Erzählung, Bericht; pestis, is f: Seuche; aegrotatio, onis f: Krankheit, Siechtum; corruptus, a, um: schlecht, verdorben; Et, nisi morte violenta moriantur, longa vita vivunt.violentus, a, um: gewaltsam; Credo, quia ibi semper perflant venti australes et maxime, quem nos eurum vocamus.perflare; wehen; australis, e: südlich; eurus, i m: Südostwind, Schirokko; Qui talis est illis, qualis nobis est Aquilo. aquilo, onis m: Nordnordostwind, Bora; Sunt studiosi piscaturae.studiosus, a, um + Gen.: eifrig, ergeben; piscatura, ae f: das Fischen; Et illud mare piscosum est et omni genere piscium copiosum.piscosus, a, um: fischreich; pscis, is m: Fisch; copiosus, a, um + Abl.: reich an, voll mit; Non sunt venatores. venator, oris m: Jäger; Puto, quia, cum ibi sint multa animalium silvestrium genera - et maxime leonum et ursorum et innumerabilium serpentum aliarumque horridarum atque deformium bestiarum - et etiam cum ibi longe lateque pateant silvae et immensae magnitudinis arbores, non audent nudi atque sine tegminibus et armis tantis se discriminibus exponere. leo, onis m: Löwe, (hier) Jaguar; ursus, u m: Bär, (hier) Ameisenbär?; innumerabilis, e unzählig; horridus, a, um: schrecklich, entsetzlich; longe lateque: weit und breit; immensus, a, um: unermesslich; tegmen, inis n: Bedeckung, Gewand, Kleid; discrimen, inis n: Gefahr;
 
Neuer Absatz Regionum illarum terra valde fertilis est et amoena multisque collibus et montibus et infinitis vallibus et maximis fluminibus abundans; terra, ae f: Boden; fertilis, e; fruchtbar; vallis, is f: Tal; abundans, antis + Abl: (über)reich an; collis, is m; Berg, Hügel; et salubribus fontibus irrigua et latissimis silvis et densis vixque penetrabilibus omnique ferarum genere plenis copiosa. saluber, bris, bre: heilsam, gesund; fons, fontis m: Quelle; densus, a, um: dicht; penetrabilis; e: durchdringbar; fera, ae f: (hier) Wild; copiosus + Abl.: reich an; Arbores maximae ibi sine cultore perveniunt. cultor, oris m: Pflanzer, Züchter, Bebauer; provenire: wachsen; Quarum multae fructus faciunt gustui delectabiles et humanis corporibus utiles, nonnullae vero contra; facere: (hier) hervorbringen; gustus, us m: Geschmack; delectabilis, e: köstlich, erfreulich; utilis, e: zuträglich, nützlih; contra (adv.): entgegengesetzt, (gerade) umgekehrt; et nulli fructus ibi his nostris sunt similes. fructus, us m: Frucht; Gignuntur et ibi innumerabilia genera herbarum et radicum, ex quibus panem conficiunt et optima pulmentaria. gigni: wachsen, entstehen; panis, is m: Brot; conficere: herstellen, anfertigen; pulmentarium: Beilagen; Habent et multa semina his nostris omnino dissimilia. semen, minis n: Samen, hier: Korn; Nulla ibi metallorum genera habent praeter auri;, cuius regiones illae exuberant (licet nihil ex eo nobiscum attulerimus in hac prima nostra navigatione). metallum, in: Metall; exuberare + Gen.: Übefrfluß haben an; aferre: mitbringen; Id nobis notum fecere incolae, qui affirmabant in mediterraneis magnam esse auri copiam et nihil ab eis aestimari vel in pretio haberi. fecere = fecerunt; mediterranea, orum n: Binnenland, Landesinnere; aestimare: schätzen; in pretio haberi: für wertvoll erachtet werden Abundant margaritis, uti alias tibi scripsi. abundare + Abl.: im Überfluß besitzen; margarita, ae f: Perle; Si singula, quae ibi sunt, commemorare et de numerosis animalium generibus eorumque multitudine scribere vellem, res esset omnino prolixa et immensa. commemorare: erwähnen, berichten; numerosus, a, um: zahlreich; prolixus, a, um: lang, ausgedehnt weitläufig; Et certe credo, quod Plinius noster millesimam partem non attigerit generis psittacorum reliquarumque avium necnon et animalium, quae in iisdem regionibus sunt cum tanta facierum atque colorum diversitate, quod consummatae picturae artifex Policletus in pingendis illis deficeret. Plinius, i m: Gaius Plinius Secundus Maior, aiuch Plinius der Ältetre (+ 79 n. Chr.) war ein römischer Gelehrter, Offizier und Verwaltungsbeamter, der vor allem durch die Naturalis historia, ein enzyklopädisches Werk zur Naturkunde Bedeutung erlangt hat; atingere: (hier) erwähnen; facies, ei f: Form; diversitas, atis f: Vielfalt, Verschiedenheit; consumatus, a, um: vollkommen; pictura, ae f: Malerei; antifex,ficis m: Künstler, Meister; Policletus, i m: Poliket (+ nach 430 v. Chr.) war einer der bedeutendsten griechischen Bildhauer der griechischen Antike. pingere: malen; deficere: aufhören, aufgeben; Omnes arbores ibi sunt odoratae; odoratus, a, um: wohlriechend, duftend; et singulae ex se gummim vel oleum vel liquorem aliquem emittunt. eleum, i n: Öl; liquor, oris m: Flüssigkeit, Saft; gummim: Akk. Sg. Gummi, Harz; emittere: absondern; Quorum proprietates si nobis notae essent, non dubito, quin humanis corporibus saluti forent. proprietas, atis f: Eigenschaft, Eigentümlichkeit; Et certe, si paradisus terrestris in aliqua sit terrae parte, non longe ab illis regionibus distare existimo. paradisus, i m: Paradies; terrestris, e: irdisch, Erd-; distare: entfernt sein; Quarum situs (ut dixi) est ad meridiem in tanta aëris temperie, quod ibi neque hiemes gelidae neque aestates fervidae unquam habentur. temperies; ei f: gute Mischung, rechte Beschaffenheit; gelidus, a, um: kalt; aestat, atis f: Sommer; fervidus: glühend, brennend;
 
Neuer Absatz Caelum et aëra maxima parte anni serena sunt et crassis vaporibus inania. crassus: dick, dicht; vapor, oris m: Dampf, Dunst; inanis, e + Abl.: frei von; Pluviae ibi minutim decidunt et tribus vel quattuor horis durant atque ad instar nimbi evanescunt. minutim: (hier) häufig; decidere: (herab)fallen; durare: (andauern); ad instar + Gen.: ganz so wie; nimbus, i m: Nebel, Wasserdampf, Rauch; evanescere: verschwinden; Caelum speciosissimis signis et figuris ornatum est. speciosus, a, um: wunderschön; signum, i n: Sternbild; figura, ae f: (hier) Tierkreiszeichen; ornare: ausstatten, schmücken; In quo annotavi stellas circiter viginti tantae claritatis, quantae aliquando vidimus Venerem et lovem. annotare: schriftlich festhalten, verzeichnen; claritas, atis f: Helligkeit, Klarheit; aliquando Adv.): manchmal, sonst; Harum et motus et circuitiones consideravi earumque peripherias et diametros geometricis methodis dimensus fui. Venus, eris f: Venus; Iovis, is m: Jupiter; circuitio, onis, f: Umlauf, Bahn; considerare: betrachten; peripheria, ae f: Kreislinie, Umfang; diametrus, i f: Durchmesser; geometricus, a, um: geometrisch; methodus, i f: Methode; dimetiri: vermessen; Easque maioris magnitudinis esse deprehendi. maior magnitudo: erste Größe (Größenklasse von Sternen nach Hipparch von Nikaia); deprehender: endecken, bemerken; Vidi in eo caelo tres canopos, duos quidem claros, tertium obscurum. Canopus, i m: Kanopus, der hellste Stern im Sternbild Schiffskiel (Garina), wird hier gleichbedeutend mit Stern erster Größe benutzt; Polus antarcticus non est figuratus cum Ursa maiore et minore, ut hic noster videtur arcticus, nec iuxta eum conspicitur aliqua clara stella. polus, i m: Himmelspol; antarticus, a, um: südlich: articus, a, um: nördlich; iuxta (Präp. + Akk.): neben, nahe bei; conspicere: erblicken; Et ex his, quae circum eum breviore circuitu feruntur, tres sunt habentes trigoni orthogoni schema, quarum dimidia peripheriae diametrus gradus habet novem semi. circuitus; us m: Umlauf, Bahn; trigonum, i n: Dreieck; orthogonus; a, um: rechtwinklig; schema, atis.: Form, Figur; dimidium, a, um: halb; gradus, us m: (hier) Grad; semis: halb; Cum his orientibus a laeva conspictur unus canopus albus eximiae magnitudinis. laeva, ae,f: die Linke, die linke Hand; eximilius, a, um: außeroredentlich; Quae cum ad medium caelum perveniunt, hanc habent figur. medium caelum: "mittlere Himmel" = Meridian;
 
Abb. 2
Neuer Absatz Post has veniunt aliae duae, quarum dimidia peripheriae diametrus gradus habet duodecim semis, et cum eis conspicitur alis canopus albus. albus, a, um: weiß; His succedunt aliae sex stallae formosissimae et clarissimae intere omnes alias aoctavae sphaerae, qua in firmamenti superficie dimidiam habent peripheriae diametrum graduum trigenta duorum. firmamentum, i n: Himmel, Himmelsgewölbe; superficies, ei f: Oberfläche; Cum his pervolta unus canopus niger immensae magnitudinis. pervolare: fliegen, eilen; Conspiciuntur in via lactea et huiusmodi figuram habent, quando sunt in meridionali linea. via lactea: Milchstraße; huiusmodi: derartig; meridionalis, e: Meridian-, meridional; linea, ae f: Linie;
 
Abb. 2
Neuer Absatz Multas alias stellas pulcherrimas cognovi, quarum motus diligenter annotavi et pulcherrime in quodam meo libello graphice descripsi in hac mea navigatione. graphicus, a, um: malerisch, fein: describere: aufzeichnen, abzeichnen, beschreiben, erklären; impraesentiarum (Adv.): gegenwärtig, vorläufig; libellus, i m: Büchlein; Hunc autem in praesentia tenet hic Serenissimus Rex, quem mihi restituturum spero. serenus, a, um: erlaucht, huldreich; rstituere: zurückgeben, wiederbringen; ersetzen; In illo hemisphaerio vidi res philosophorum rationibus non consentientes. hemisphaerium; i n: Hemisphäre, Halbkugel, Hälfte der Welt; Iris alba circa mediam noctem bis visa est, non solum a me, sed etiam ab omnibus nautis. iris, idis f: Regenbogen; nauta, ae m: Seemann, Matrose; Similiter pluries novam lunam vidimus eo die, quo soli coniugebatur. pluries (Adv.) mehrfach, vielfach; coniungi: verbinden, vereinigen, (hier) in Konjunktion stehen mit; Singulis noctibus in illa caeli parte discurrunt innumeri vapores et ardentes faces. discurre: sich ausbreiten; hin und her laufen; vapor, oris m: Dunst, Feuer; fax, facis f: Fackel, Flamme; Dixi paulo ante in illo hemisphaerio: quod tamen proprie loquendo non est ad plenum hemisphaerium respectu nostri; ad: (hier) im Vergleich mit; respectus, usm: Rücksicht, Berücksichtigung; quia tamen accedit ad huiusmodi formam, sic illud appellari licuit. accedere: sich nähern;
 
Abb. 3
Igitur, ut dixi, ab Olysippo, unde digressi sumus - quod ab linea aequinoctiali distat gradibus triginta novem semis -, navigavimus ultra lineam aequinoctialem per quinquaginta gradus, qui simul iuncti efficiunt gradus circiter nonaginta; digredi: weggehen, sich entfernen, (hier) aufbrechen; gradus,us m: (hier) Grad; simul iuncti: zusammengezählt; quae summa, cum quartam partem obtineat summi circuli secundum veram mensurae rationem ab antiquis nobis traditam, manifestum est nos navigasse quartam mundi partem. summus circulus: der gesamte Kreis; mensura, ae f: Größe, (hier) Umfang des Globus; secundum (Präp.): gemäß, in Übereinstimmung mit; verus, a, um: wahr, wahrhaft, richtig; ratio, onis f: Berechnung; antiqui; orum m: die Alten; Et hac ratione nos - Olysippum habitantes citra lineam aequinoctialem gradu trigesimo nono semis in latitudine septemtrionali - sumus ad illos, qui gradu quinquagesimo habitant ultra eandem lineam in meridionali latitudine, angulariter gradus nonaginta in linea transversali. citra (Präp.) + Akk.: diesseits, vor; aequinoctialis: zur Zeit der Tag- und Nachtgleiche; lineam aequinoctiale: Äquator; latitudo, inis f: Breite; sepemtrionalis, e: nördlich; meridionalis, e (hier) südlich; angularis, e: winklig; tranversalis, e: Quer-, waagrecht; Et ut clarius intellegas: k. A.; perpendicularis linea, quae, dum recti stamus, a puncto caeli imminente vertici nostro dependet in caput nostrum, illis dependet in latus vel in costas. perpendicularis, e: senkrecht; linea perpenducularis: Senkrechte; punctum, i n: Punkt; imminere + Dat.: hereinragen, emporragen; vertex, icis m: Scheitel, Wirbel; dependere: herabhängen; latus, eris n: Seite, Flanke; costae, arum f: Rücken; Quo fit, ut nos simus in linea recta, ipsi vero in linea transversa et species fiat trianguli orthogoni; transversus, a, um: Quer-, waagrecht; triangulum, i n: Dreiseck; cuius vicem lineae tenemus cathetae, ipsi autem basis; et hypotenusa a nostro ad illorum protenditur verticem, ut in figura patet. vicem lineae tenemus cathetae: die Position der Kathete einnehmen; basis, is f: Grundlinie, Basis; hypotenusa,ae f: Hypotenuse; protendi: sich erstrecken; patere: sich zeigen, offenbar sein; Et haec de cosmographia dicta sufficiant. suficere: ausreichen, genügend;
 
Neuer Absatz Haec fuerunt notabiliora, quae viderim in hac mea ultima navigatione, quam appello diem tertiam. videre: sehen, erblicken; notabilis, e: erwähnenswert; navigatio, onis f: Schiffsreise; diem tertius: (hier) dritte Reise; Nam alii duo dies fuerunt duae aliae navigationes, quas ex mandato serenissimi Hispaniarum regis feci versus occidentem. duo dies: (hier) zwei Reisen; serenus, a, um: (hier) huldreich; Hispaniae, arum f: die iberischen Länder; In quibus annotavi miranda ab illo sublimi omnium creatore, deo nostro, perfecta. sublimis, e: hoch; creator, oris m:Schöpfer; Rerum notabilium diarium feci, ut, si quando mihi otium dabitur, possim omnia haec singularia atque mirabilia colligere et vel geographiae vel cosmographiae librum conscribere, ut mei recordatio apud posteros vivat et omnipotentis dei cognoscatur tam immensum artificium, in parte priscis ignotum, nobis autem cognitum. diarium, in: Tagebuch; singularis, e: einzigartig; mirabilis, e: wunderbar; geographia, ae f: Geographie; recordation onis f: Erinnerung, Andenken; posteri, orum m: Nachwelt, Nachkommen; omnipotens, entis: allmächtig; artificium, i n: (hier) Kunstwerk; priscus, a, um: alt(ehrwürdig); Oro itaque clementissimum deum, quod mihi dies vitae proroget, ut cum sua bona gratia atque animae salute huius meae voluntatis optimam dispositionem perficere possim. clemens, e; mild, barmherzig; prorogare: verlängern; gratia, ae f: Gunst, Ansehen; Gnade; dispositio, onis f: Anordnung, Planung Alios duos dies in sanctuariis meis servo. duo dies: (hier) zwei Reisen; sanctuarium, i n: Geheimarchiv; Et restituente mihi hoc serenissimo rege navigationem tertiam, patriam et quietem repetere conabor, ubi et cum peritis conferre et ab amicis id opus proficiendum confortari et adiuvari valeam. conari: sich mühen, sich anstrengen; repetere: Uhier) wiedererlangen; conferre cum: sich austauschen mit; confortare; stärken, bestärken; valere + Inf.: können, im Stande sein;
 
Neuer Absatz A te veniam posco, si ultimam hanc meam navigationem tibi non transmisi, uti postremis meis litteris tibi pollicitus fueram. venia, ae f: Nachsicht, Verzeihung; poscere: fordern, nötig machen, (hier) erbitten; dies, ei m: (hier) Reise; transmittere: übersenden; fueram = eram; Causam nosti, quando necdum ab hoc serenissimo rege archetypum habere potui. nosti = novisti; quando: weil (ja); archetypum, i n: Original; Mecum cogito adhuc efficere quartam navigationem et hoc pertracto. pertractare: durchdenken, (hier) erwägen; Et iam mihi duarum navium cum suis armamentis promissio facta est, ut ad perquirendas novas regiones versus meridiem a latere orientis me accingam per ventum, qui Africus dicitur. armamenta, orum n: Ausrüstung, Segelwerk; promissio, onis f: Versprechen; perquirere: genau erforschen; se accingere: sich bereit machen; Africus, i m: Südwestwind; In quo die multa cogito efficere in dei laudem et huius regni utilitatem et senectutis meae honorem; in quo die: auf dieser Reise; utilitas, atis f: Nutzen, Vorteil; senectus, tutis f: Alter, Greisenalter; Et nihil aliud exspecto nisi huius Serenissimi Regis consensum. consensus, us m: Zustimmung, Einwilligung; Deus id permittat, quod melius est. bonus, a, um: gut; Quid fiet, intelleges. intellegere= intelligere;
 
Ex italica in latinam linguam Iocundus interpres hanc epistulam vertit, ut Latini omnes intellegant, quam multa miranda in dies reperiantur, et eorum comprimatur audacia, qui caelum et maiestatem scrutari et plus sapere, quam liceat sapere, volunt, quando a tanto tempore, quo mundus coepit, ignota sit vastitas terrae et quae contineantur in ea. italicus, a, um: italienisch; interpres, pretis m: Übersetzer; Iocundus: Fra Giovanni Giocondo (* 1515), Veroneser Dominkaner, Humanist und Architekt; latinus, i m: Lateiner, (hier) Gelehrter; intellegere: bemerken, erkennen, verstehen; in dies: von Tag zu Tag, täglich; comprimere: berühigen, unterdrücken; audacia: Kühnheit, Frechheit; scrutari: erforschen; sapere: wissen; continere: enthalten; zusammenhalten;
 
Laus Deo k. A.;
Magister johannes otmar vindelice impressit Auguste Augusta vindelice: aus,zu Augsburg, von Augusta Vindelicorum, dem römisch-antiken und neulateinischen Namen der Stadt Augsburg
Anno milessimo quintengesimo quarto k. A.;
© 2026 Andreas Lindner & Lieferanten
Kontakt  | Impressum  |  Disclaimer  | Datenschutz
 
  • Erläuterungen
  • Übersetzung
  • Vokabeln
  • Kaufen
  • Das Original
  • Downloads
Unterstützt von Erstellen Sie mit anpassbaren Vorlagen Ihre eigene einzigartige Website.